Gerechtshof Amsterdam
Gemachtigde DE VOLKSKRANT B.V.: mr. C. Wildeman te Amsterdam,
Gemachtigde geportretteerde: mr. K. Kasem
Raadsheren: mrs. E.M. Polak, C. Uriot en L.R. van Harinxma thoe Slooten
Een mens is géén intellectuele schepping en portretrechten horen daarom naar mijn mening niet in de Auteurswet thuis. Bovendien zijn de wetteksten achterhaald: ze stammen uit een tijd dat vrijwel niemand een camera bezat, het gros van de foto's in opdracht van de geportretteerde gemaakt werden en die foto's zelden gepubliceerd werden in een krant of tijdschrift.
Ik vind het een gotspe dat er in het digitale tijdperk kostbare procedures gevoerd worden over hergebruik van reeds online gepubliceerde portretfoto's. Tegen een fors uurtarief wordt er gebakkeleid over of de foto wel of niet in opdracht is gemaakt en de vraag of de fotograaf honderden euro's aan inkomsten is misgelopen van partijen die de foto kregen van de geportretteerde. Terwijl de fotograaf zelf de AVG overtreedt door de foto zonder verwerkingsgrond te gebruiken in sommaties.
Uit het arrest:
Stukken uit de brief van geportretteerde aan De Volkskrant van 16 augustus 2016:
“Op deze voorpagina (...) sta ik als moslim met baard, duidelijk in beeld, met naast mij een zwaar bewapende agent en daarachter een soldaat met een machinegeweer. De bijbehorende titel luidt: Is Schiphol nog wel veilig?
Middels deze woedende brief wil ik mijn beklag doen over de volgende twee zaken. Ten eerste heb ik vanwege deze foto behoorlijk wat imagoschade geleden. Mijn familieleden waren bezorgd dat ik was aangehouden of misschien op een andere manier in de problemen zat. Mijn ouders, mijn vrouw en mijn kinderen zijn bezorgd dat dit effect zou kunnen hebben op mijn imago binnen onze gemeenschap en in de buurt. Ik heb zelfs telefoontjes gehad van familieleden elders in Europa. Mijn vroegere collega en vrienden bellen mij massaal op om verhaal te halen. En dat is niet zo vreemd ook. Hier is namelijk duidelijk sprake van de ó zo bekende ‘framing’ van nieuws over moslims, mijn tweede punt van bezwaar.
(…)
Middels deze brief laat ik weten dat ik fotograaf [X] op geen enkele manier toestemming heb gegeven om een foto van mij te nemen en dat ik de Volkskrant géén toestemming heb gegeven deze foto te publiceren. Middels het publiceren van deze foto is er 1) op een zeer onaangename manier inbreuk gemaakt op mijn privacy, 2) hebben de Volkskrant en de fotograaf het portretrecht geschonden en 3) heeft de Volkskrant zich overduidelijk schuldig gemaakt aan de ‘framing’ van berichtgeving over moslims.”
"3.5 Het hof stelt voorop dat bij een botsing tussen enerzijds het recht op vrijheid van meningsuiting en anderzijds het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer en eer en goede naam, het antwoord op de vraag welk van beide rechten in het concrete geval zwaarder weegt, moet worden gevonden door een afweging van alle ter zake dienende omstandigheden van het geval, in onderlinge samenhang en verband beschouwd."
Het hof weegt grondrechten tegen elkaar af.
"3.9 De voorzieningenrechter heeft derhalve terecht geoordeeld dat [geïntimeerde] een redelijk belang heeft zich tegen de publicatie van zijn portret in de hiervoor geschetste context te verzetten en dat dit belang in het licht van de bovengenoemde omstandigheden zwaarder weegt dan de belangen van De Volkskrant bij persvrijheid en vrijheid van meningsuiting. Het hof acht voorshands voldoende aannemelijk dat de bodemrechter van oordeel zal zijn dat De Volkskrant met het publiceren van het portret van [geïntimeerde] inbreuk heeft gemaakt op zijn portretrecht en persoonlijke levenssfeer en daarmee onrechtmatig jegens hem heeft gehandeld."
Het belang van geportretteerde weegt zwaarder.
"3.9 De voorzieningenrechter heeft derhalve terecht geoordeeld dat [geïntimeerde] een redelijk belang heeft zich tegen de publicatie van zijn portret in de hiervoor geschetste context te verzetten en dat dit belang in het licht van de bovengenoemde omstandigheden zwaarder weegt dan de belangen van De Volkskrant bij persvrijheid en vrijheid van meningsuiting. Het hof acht voorshands voldoende aannemelijk dat de bodemrechter van oordeel zal zijn dat De Volkskrant met het publiceren van het portret van [geïntimeerde] inbreuk heeft gemaakt op zijn portretrecht en persoonlijke levenssfeer en daarmee onrechtmatig jegens hem heeft gehandeld."
Het belang van geportretteerde weegt zwaarder.
Nergens refereert het hof aan artikel 21 van de Auteurswet dat voor dit soort geschillen bedoeld is.
De twee gewonnen procedures zullen de geportretteerde in dit geschil, ondanks een schadevergoeding van € 1.500, een smak geld aan salaris gemachtigde gekost hebben. Voor portretrecht geldt namelijk geen volledige proceskostenveroordeling zoals dat bij auteursrecht wel het geval is.
Gerechtshof Amsterdam 15 augustus 2017, ECLI:NL:GHAMS:2017:3247
Portretrecht. Volkskrant heeft op voorpagina een foto met herkenbaar portret van geïntimeerde afgebeeld, zonder diens medeweten of toestemming. Door de foto heen is in grote letters de tekst afgedrukt “Is Schiphol nog veilig?” Artikel gaat over verscherpte controles op Schiphol en de beveiliging van deze luchthaven en niet over (de achtergrond van) de personen die worden gecontroleerd. Aan het etnisch profileren is in het artikel geen aandacht besteed. De foto in combinatie met de kop dekt de lading niet, zodat geïntimeerde een redelijk belang heeft zich tegen publicatie van zijn portret in deze context te verzetten. Voorschot (immateriële) schadevergoeding ad € 1.500,--. Bekrachtiging.
De twee gewonnen procedures zullen de geportretteerde in dit geschil, ondanks een schadevergoeding van € 1.500, een smak geld aan salaris gemachtigde gekost hebben. Voor portretrecht geldt namelijk geen volledige proceskostenveroordeling zoals dat bij auteursrecht wel het geval is.
Gerechtshof Amsterdam 15 augustus 2017, ECLI:NL:GHAMS:2017:3247
Portretrecht. Volkskrant heeft op voorpagina een foto met herkenbaar portret van geïntimeerde afgebeeld, zonder diens medeweten of toestemming. Door de foto heen is in grote letters de tekst afgedrukt “Is Schiphol nog veilig?” Artikel gaat over verscherpte controles op Schiphol en de beveiliging van deze luchthaven en niet over (de achtergrond van) de personen die worden gecontroleerd. Aan het etnisch profileren is in het artikel geen aandacht besteed. De foto in combinatie met de kop dekt de lading niet, zodat geïntimeerde een redelijk belang heeft zich tegen publicatie van zijn portret in deze context te verzetten. Voorschot (immateriële) schadevergoeding ad € 1.500,--. Bekrachtiging.
22 september 2026 gepubliceerd