Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden
Gemachtigde appellant MergenMetz: mr. L. van Leeuwen
Gemachtigde geïntimeerde Cozzmoss B.V.: mr. R.M.I. van Straaten
Raadsheren: mrs. B.J. Lenselink, F.W.J. Meijer en P.B. Hugenholtz
MergenMetz is in 2011 aangesproken door Cozzmoss vanwege linkjes naar pdf’s van krantenartikelen van Trouw en De Volkskrant. MergenMetz had die pdf’s gedownload vanaf de websites van de kranten en op haar eigen server gezet. Oorspronkelijk linkte MergenMetz rechtstreeks naar de krantenartikelen, maar omdat de kranten de URL’s nogal eens wijzigden en linkjes dan dood lopen koos ze ervoor de pdf’s op haar eigen server te zetten. Norbert Mergen droeg bij aan de krantenartikelen en van twee publicaties had hij toestemming van de auteur om ze over te nemen.
MergenMetz betaalde buitengerechtelijk € 450,- als schikking. Cozzmoss stortte dat bedrag terug en daagde MergenMetz voor de rechter omdat zij méér wilde. En ondanks dat MergenMetz bijgestaan werd door een advocaat oordeelde de kantonrechter dat MergenMetz bijna € 6.000,- moest betalen: schadevergoeding en proceskosten. De aanleiding voor dit hoger beroep.
Uit het arrest:
"3.3 Trouw B.V. (hierna: Trouw) en De Volkskrant B.V. (hierna: De Volkskrant) beschikken over tal van auteursrechtelijk beschermde werken en hebben Cozzmoss opdracht gegeven om op haar eigen naam hun auteursrechten te handhaven en in rechte geldend te maken. Zij hebben daartoe een last aan Cozzmoss verleend."
De inbreuken stammen uit de tijd dat journalisten en fotografen in loondienst waren en ik neem aan dat de kranten de auteursrechthebbenden zijn. Cozzmoss is lasthebber en treedt op in opdracht en voor rekening van de auteursrechthebbenden.
"3.4 (...) Zij is houdster van de domeinnaam www. [appellant] .nl en verantwoordelijk voor de inhoud van die website, waarop zij, onder meer, door de heer [naam1] geschreven opiniestukken plaatst over de thema’s duurzaam eten en wonen. In een aantal van deze stukken heeft [appellant] door middel van een hyperlink verwezen naar integraal op het eigen informatiesysteem geplaatste pfd-bestanden van krantenartikelen van Trouw en De Volkskrant.
3.5 Bij brief van 15 juni 2011 heeft de advocaat van Cozzmoss aan [appellant] geschreven dat Cozzmoss had geconstateerd dat [appellant] op haar website www. [appellant] .nl de volgende artikelen zonder toestemming van Trouw en De Volkskrant openbaar had gemaakt:
- Niet politiek correct? Ik vertel wat waar is Trouw
- Met lokaal voedsel eten ben je er niet Trouw
- Kippen en varkens moeten geduld hebben Trouw
- ’t Zit hem in de boon – deel 1 De Volkskrant
- ’t Zit hem in de boon – deel 2 De Volkskrant
- Duurzame warmtepomp breekt huizenverkoper vaak op De Volkskrant
- Nederlander slaat zich door de crisis met bitterbal en kroket De Volkskrant.
De advocaat van Cozzmoss heeft [appellant] gesommeerd om de hiervoor genoemde artikelen van haar website te verwijderen en om een schadevergoeding van € 4.359,36 aan haar te voldoen. Dit bedrag had Cozzmoss opgebouwd uit twee maal de ‘economische waarde’ van de desbetreffende artikelen, door Cozzmoss gesteld op € 2.059,68, vermeerderd met administratiekosten van € 240,-.
"5.18 Daarentegen acht het hof de door [appellant] voorgestelde maatstaf, afgestemd op de door De Volkskrant en Trouw gemiste advertentie-inkomsten, in dit geval wel passend voor het bepalen van de omvang van de door hen geleden schade. [appellant] heeft in dit verband onweersproken aangevoerd dat de pdf-bestanden van de onderhavige artikelen 1.897 maal zijn geraadpleegd en dat het marktconforme tarief per vertoonde advertentie bij drie frames c.q. advertenties per webpagina € 0.01 bedraagt, terwijl op de website van de Persgroep (productie 11 van [appellant] ) als hoogste advertentietarief € 100,- per duizend vertoningen staat vermeld. Op grond hiervan zouden de misgelopen bezoeken aan De Volkskrant en Trouw maximaal € 139,30 aan gemiste advertentie-inkomsten hebben gekost, aldus [appellant]."
Ik kan de berekening niet volgen. Van belang is dat het hof de uitkomst ziet als de daadwerkelijk geleden schade.
"5.19 (...) behoeft grief 7, volgens welke grief sprake is van een ongeoorloofd verdienmodel van Cozzmoss, geen bespreking meer. Overigens acht het hof als zodanig niet ongeoorloofd wanneer rechthebbenden de handhaving van hun (auteurs)rechten door middel van een daartoe strekkende last aan derden opdragen. Over de door Cozzmoss gehanteerde wijze van schadeberekening is hiervoor reeds – toegespitst op het onderhavige geval – geoordeeld. De grief behoeft derhalve ook in zoverre geen bespreking meer."
MergenMetz betaalde buitengerechtelijk € 450,- als schikking. Cozzmoss stortte dat bedrag terug en daagde MergenMetz voor de rechter omdat zij méér wilde. En ondanks dat MergenMetz bijgestaan werd door een advocaat oordeelde de kantonrechter dat MergenMetz bijna € 6.000,- moest betalen: schadevergoeding en proceskosten. De aanleiding voor dit hoger beroep.
Uit het arrest:
"3.3 Trouw B.V. (hierna: Trouw) en De Volkskrant B.V. (hierna: De Volkskrant) beschikken over tal van auteursrechtelijk beschermde werken en hebben Cozzmoss opdracht gegeven om op haar eigen naam hun auteursrechten te handhaven en in rechte geldend te maken. Zij hebben daartoe een last aan Cozzmoss verleend."
De inbreuken stammen uit de tijd dat journalisten en fotografen in loondienst waren en ik neem aan dat de kranten de auteursrechthebbenden zijn. Cozzmoss is lasthebber en treedt op in opdracht en voor rekening van de auteursrechthebbenden.
"3.4 (...) Zij is houdster van de domeinnaam www. [appellant] .nl en verantwoordelijk voor de inhoud van die website, waarop zij, onder meer, door de heer [naam1] geschreven opiniestukken plaatst over de thema’s duurzaam eten en wonen. In een aantal van deze stukken heeft [appellant] door middel van een hyperlink verwezen naar integraal op het eigen informatiesysteem geplaatste pfd-bestanden van krantenartikelen van Trouw en De Volkskrant.
3.5 Bij brief van 15 juni 2011 heeft de advocaat van Cozzmoss aan [appellant] geschreven dat Cozzmoss had geconstateerd dat [appellant] op haar website www. [appellant] .nl de volgende artikelen zonder toestemming van Trouw en De Volkskrant openbaar had gemaakt:
- Niet politiek correct? Ik vertel wat waar is Trouw
- Met lokaal voedsel eten ben je er niet Trouw
- Kippen en varkens moeten geduld hebben Trouw
- ’t Zit hem in de boon – deel 1 De Volkskrant
- ’t Zit hem in de boon – deel 2 De Volkskrant
- Duurzame warmtepomp breekt huizenverkoper vaak op De Volkskrant
- Nederlander slaat zich door de crisis met bitterbal en kroket De Volkskrant.
De advocaat van Cozzmoss heeft [appellant] gesommeerd om de hiervoor genoemde artikelen van haar website te verwijderen en om een schadevergoeding van € 4.359,36 aan haar te voldoen. Dit bedrag had Cozzmoss opgebouwd uit twee maal de ‘economische waarde’ van de desbetreffende artikelen, door Cozzmoss gesteld op € 2.059,68, vermeerderd met administratiekosten van € 240,-.
3.6 [appellant] heeft vervolgens de pdf-bestanden met de artikelen van haar website verwijderd. Later heeft zij € 450,- aan Cozzmoss betaald, welk bedrag Cozzmoss vervolgens heeft teruggestort."
Het later door Visser et al. (2020) en Engelfriet (2023) gegeven advies om zonder discussie een marktconforme vergoeding met een kleine opslag te betalen aan auteursrechttrollen vind ik met deze wetenschap opmerkelijk.
"5.10 (...) Wel verschillen partijen van mening of is voldaan aan de in die bepaling vervatte voorwaarde dat het citeren ‘in overeenstemming is met hetgeen naar de regels van het maatschappelijk verkeer redelijkerwijs geoorloofd is en aantal en omvang der geciteerde gedeelten door het te bereiken doel zijn gerechtvaardigd’."
"5.10 (...) Wel verschillen partijen van mening of is voldaan aan de in die bepaling vervatte voorwaarde dat het citeren ‘in overeenstemming is met hetgeen naar de regels van het maatschappelijk verkeer redelijkerwijs geoorloofd is en aantal en omvang der geciteerde gedeelten door het te bereiken doel zijn gerechtvaardigd’."
Wel of geen citaatrecht is geen exacte wetenschap. Kun je eindeloos over discussiëren en kan alleen beslecht worden door de rechter. Zowel de kantonrechter als het hof oordelen in deze zaak dat het gebruik onrechtmatig is.
"5.16 (...) Naar het oordeel van het hof is voldoende komen vast te staan dat déze (kleine) partij, [appellant] , de gestelde gebruikstarieven van € 0,36 respectievelijk € 0,37 per woord nimmer zou hebben betaald voor de door haar gekozen wijze van gebruik van de artikelen en zij – geconfronteerd met de licentievergoeding – de artikelen niet zou hebben opgenomen in haar systeem, dan wel zou hebben volstaan met hyperlinks naar de websites van de dagbladen."
Sowieso betaal je voor hergebruik van een artikel nooit tweemaal de nieuwprijs: het bedrag dat Cozzmoss in haar vele claims vorderde, met nog een opslag voor administratiekosten erbovenop. De hele sector weet dat, toch wijzen rechters geregeld van die overduidelijk opgeklopte schadevergoedingen toe.
"5.18 Daarentegen acht het hof de door [appellant] voorgestelde maatstaf, afgestemd op de door De Volkskrant en Trouw gemiste advertentie-inkomsten, in dit geval wel passend voor het bepalen van de omvang van de door hen geleden schade. [appellant] heeft in dit verband onweersproken aangevoerd dat de pdf-bestanden van de onderhavige artikelen 1.897 maal zijn geraadpleegd en dat het marktconforme tarief per vertoonde advertentie bij drie frames c.q. advertenties per webpagina € 0.01 bedraagt, terwijl op de website van de Persgroep (productie 11 van [appellant] ) als hoogste advertentietarief € 100,- per duizend vertoningen staat vermeld. Op grond hiervan zouden de misgelopen bezoeken aan De Volkskrant en Trouw maximaal € 139,30 aan gemiste advertentie-inkomsten hebben gekost, aldus [appellant]."
Ik kan de berekening niet volgen. Van belang is dat het hof de uitkomst ziet als de daadwerkelijk geleden schade.
"5.19 (...) behoeft grief 7, volgens welke grief sprake is van een ongeoorloofd verdienmodel van Cozzmoss, geen bespreking meer. Overigens acht het hof als zodanig niet ongeoorloofd wanneer rechthebbenden de handhaving van hun (auteurs)rechten door middel van een daartoe strekkende last aan derden opdragen. Over de door Cozzmoss gehanteerde wijze van schadeberekening is hiervoor reeds – toegespitst op het onderhavige geval – geoordeeld. De grief behoeft derhalve ook in zoverre geen bespreking meer."
Ondanks dat het hof geen uitspraak doet over het verdienmodel van Cozzmoss, luidde dit arrest wel het einde ervan in.
"5.20 Grief 9 komt vergeefs op tegen de afwijzing van de in reconventie gevorderde verklaring voor recht. Het gaat hierbij om een verstrekkende verklaring voor recht, die in de vorm zoals gevorderd niet toewijsbaar is. Zoals blijkt uit de beoordeling van de vorderingen in conventie, hangt de wijze van schadebegroting sterk af van het concrete geschil en de daarin gevoerde stellingen en verweren. Het hof verwijst bijvoorbeeld naar een eerdere zaak van dit hof (18 december 2012, ECLI:NL:GHARN:2012:BZ4286), waarin het hof de schade in dat concrete geval wel op de door Cozzmoss bepleite wijze heeft vastgesteld."
"5.20 Grief 9 komt vergeefs op tegen de afwijzing van de in reconventie gevorderde verklaring voor recht. Het gaat hierbij om een verstrekkende verklaring voor recht, die in de vorm zoals gevorderd niet toewijsbaar is. Zoals blijkt uit de beoordeling van de vorderingen in conventie, hangt de wijze van schadebegroting sterk af van het concrete geschil en de daarin gevoerde stellingen en verweren. Het hof verwijst bijvoorbeeld naar een eerdere zaak van dit hof (18 december 2012, ECLI:NL:GHARN:2012:BZ4286), waarin het hof de schade in dat concrete geval wel op de door Cozzmoss bepleite wijze heeft vastgesteld."
De gevorderde verklaring voor recht (ik vermoed een misbruik-van-recht-verklaring) wordt niet vermeld in het arrest. Dat Cozzmoss in het verleden klaarblijkelijk wel buitenproportionele schadevergoedingen kreeg toegewezen, betekent niet dat toen recht is gesproken. Ergo, met die lelijke uitspraken is dreigen met een rechtszaak voldoende om mensen buitengerechtelijk torenhoge schadevergoedingen te laten betalen.
"6.2 Nu beide partijen in conventie en in hoger beroep voor een deel in het ongelijk worden gesteld, zullen de kosten van die instanties worden gecompenseerd, aldus dat iedere partij de eigen kosten draagt."
"6.2 Nu beide partijen in conventie en in hoger beroep voor een deel in het ongelijk worden gesteld, zullen de kosten van die instanties worden gecompenseerd, aldus dat iedere partij de eigen kosten draagt."
Schandalig. De schadevergoeding die Mergenmetz moet betalen is namelijk lager dan wat ze bij aanvang betaalde. Beide procedures waren dus onnodig en het hof had, vind ik, een volledige proceskostenveroordeling moeten toewijzen. Nu blijft Mergenmetz zitten met 5.000 euro aan proceskosten.
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden 11 juli 2017, ECLI:NL:GHARL:2017:5916
Schadeberekening; artikel 27 lid 2 Auteurswet (Aw); vaststelling van de schadevergoeding op basis van de gestelde licentievergoeding hier niet passend; afstemming schade op gemiste advertentie-inkomsten wel passend.
MergenMetz over de zaak
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden 11 juli 2017, ECLI:NL:GHARL:2017:5916
Schadeberekening; artikel 27 lid 2 Auteurswet (Aw); vaststelling van de schadevergoeding op basis van de gestelde licentievergoeding hier niet passend; afstemming schade op gemiste advertentie-inkomsten wel passend.
MergenMetz over de zaak
Blog van mij over de zaak
14 juli 2026 gepubliceerd
14 juli 2026 gepubliceerd