Rechtbank Utrecht
Gemachtigde carnavalsband Kapotte Kachels: mr. V.F. den Hollander
Gemachtigden Universel Music Publishing B.V.: mr. D.J.G. Visser, mr. J. Klopper en mr. M.C. Franken-Schoemaker
Rechter: mr. J.A. Schuman (was advocaat en rechter-plaatsvervanger)
Je recht halen als maker of artiest is onbetaalbaar. Illustratief is de rechtszaak van de Kapotte Kachels [blog]. De carnavalsband zamelde 25.000 euro in om hun hit, een parodie op een nummer van ABBA, terug op Spotify te krijgen.
De Netflix-serie The Playlist geeft een verhelderend inkijkje van de start van het miljardenbedrijf Spotify. De belofte muziek voor iedereen en een eerlijke beloning voor de artiesten is niet waargemaakt. Platenmaatschappijen als Universal Music strijken nog steeds de meeste winsten op en hebben een stevige invloed op wat wij te horen krijgen. Bekende Spotifyers á la Youtubers zijn er niet zover ik weet.
Nu.nl over het vonnis:
“De groep zou Universal dan ook meerdere keren hebben aangeboden alle opbrengsten van het nummer aan ABBA af te staan. De rechtbank oordeelde dat De Kapotte Kachels commercieel belang heeft bij het nummer, onder meer omdat het kan bijdragen aan hun bekendheid en optredens.”
De advocaat van Universal Music, Dirk Visser, wilde tegenover NU.nl niet inhoudelijk reageren op de uitspraak. Dat lijkt me ook lastig als toga-hoogleraar die tevens optreedt als deskundige in rechtszaken en lid is van de commissie Auteursrecht.
De band gaat niet in hoger beroep. Lijkt me verstandig want volgens de analyse van AI is de wet gevolgd én recht is geen exacte wetenschap maar een woordenspel. De rechter heeft daar gebruik van gemaakt en dat kan bij het Hof zomaar weer gebeuren. En dan ben je nog meer geld kwijt.
Nu.nl over het vonnis:
“De groep zou Universal dan ook meerdere keren hebben aangeboden alle opbrengsten van het nummer aan ABBA af te staan. De rechtbank oordeelde dat De Kapotte Kachels commercieel belang heeft bij het nummer, onder meer omdat het kan bijdragen aan hun bekendheid en optredens.”
De advocaat van Universal Music, Dirk Visser, wilde tegenover NU.nl niet inhoudelijk reageren op de uitspraak. Dat lijkt me ook lastig als toga-hoogleraar die tevens optreedt als deskundige in rechtszaken en lid is van de commissie Auteursrecht.
De band gaat niet in hoger beroep. Lijkt me verstandig want volgens de analyse van AI is de wet gevolgd én recht is geen exacte wetenschap maar een woordenspel. De rechter heeft daar gebruik van gemaakt en dat kan bij het Hof zomaar weer gebeuren. En dan ben je nog meer geld kwijt.
Het geschil draait om artikel 18b van de Auteurswet:
"Als inbreuk op het auteursrecht op een werk van letterkunde, wetenschap of kunst wordt niet beschouwd de openbaarmaking of verveelvoudiging ervan in het kader van een karikatuur, parodie of pastiche mits het gebruik in overeenstemming is met hetgeen naar de regels van het maatschappelijk verkeer redelijkerwijs geoorloofd is."
Een parodie is een uitzondering op het exploitatierecht: het alleenrecht op winst maken met een werk. Commerciële belangen doen er dus niet toe om te bepalen of iets een parodie is. De rechter maakt gebruik van het laatste stukje van het wetsartikel – of het redelijkerwijs geoorloofd is – en oordeelt dat het belang van ABBA, die zich niet wenst te associëren met drankgebruik en carnaval, zwaarder weegt. Ik vind dat onverteerbaar. Allereerst is overduidelijk dat ABBA niets van doen heeft met de bewerking door Kapotte Kachels, de reputatie van ABBA wordt op geen enkele wijze geschaad. Maar veel kwalijker is dat ABBA geen procespartij is: Universal Music is een exploitant en kan zich helemaal niet beroepen op de persoonlijkheidsrechten van artikel 25 Aw.
"Als inbreuk op het auteursrecht op een werk van letterkunde, wetenschap of kunst wordt niet beschouwd de openbaarmaking of verveelvoudiging ervan in het kader van een karikatuur, parodie of pastiche mits het gebruik in overeenstemming is met hetgeen naar de regels van het maatschappelijk verkeer redelijkerwijs geoorloofd is."
Een parodie is een uitzondering op het exploitatierecht: het alleenrecht op winst maken met een werk. Commerciële belangen doen er dus niet toe om te bepalen of iets een parodie is. De rechter maakt gebruik van het laatste stukje van het wetsartikel – of het redelijkerwijs geoorloofd is – en oordeelt dat het belang van ABBA, die zich niet wenst te associëren met drankgebruik en carnaval, zwaarder weegt. Ik vind dat onverteerbaar. Allereerst is overduidelijk dat ABBA niets van doen heeft met de bewerking door Kapotte Kachels, de reputatie van ABBA wordt op geen enkele wijze geschaad. Maar veel kwalijker is dat ABBA geen procespartij is: Universal Music is een exploitant en kan zich helemaal niet beroepen op de persoonlijkheidsrechten van artikel 25 Aw.
De conclusie (punt 3.18) uit het vonnis:
"Alles afwegend is de rechtbank van oordeel dat de belangen van Universal zwaarder wegen dan het belang van De Kapotte Kachels bij commerciële exploitatie van het nummer ‘Dikke Pens’. Daarbij neemt de rechtbank in aanmerking dat:
de herkenbare melodie van ‘Take A Chance On Me’ gedurende het hele carnavalsnummer wordt gebruikt en daarmee een wezenlijk onderdeel vormt van ‘Dikke Pens’,"
Toegestaan onder parodierecht
"de melodie vanwege de bekendheid van ‘Take A Chance On Me’ direct herkenbaar is en een groot publiek wordt bereikt,"
Toegestaan onder parodierecht
"De Kapotte Kachels een commercieel belang hebben bij de exploitatie van het nummer, waaronder het verkrijgen van bekendheid en het genereren van inkomsten uit optredens en exploitatie,"
Toegestaan onder parodierecht
"het nummer niet slechts tijdelijk of incidenteel wordt gebruikt, maar in tijd onbeperkt en wereldwijd beschikbaar wordt gesteld via commerciële streamingdiensten,"
Toegestaan onder parodierecht
"het gebruik leidt tot een blijvende associatie tussen het werk van ABBA en een uiting met een andere inhoud en strekking, waarmee ABBA zich niet wenst te associëren,"
ABBA is geen procespartij
"de vrijheid van meningsuiting van De Kapotte Kachels niet volledig wordt beperkt omdat het nummer wel kan worden uitgevoerd en verspreid in het kader van live optredens,"
Geen idee wat de rechtbank hier mee wil zeggen
"er geen ‘chilling effect’ ontstaat en het bestaan van andere parodieën niks zegt over deze zaak."
Mij lijkt dat niemand nog een zaak over parodierecht durft te starten tegen de muziekindustrie...
"Alles afwegend is de rechtbank van oordeel dat de belangen van Universal zwaarder wegen dan het belang van De Kapotte Kachels bij commerciële exploitatie van het nummer ‘Dikke Pens’. Daarbij neemt de rechtbank in aanmerking dat:
de herkenbare melodie van ‘Take A Chance On Me’ gedurende het hele carnavalsnummer wordt gebruikt en daarmee een wezenlijk onderdeel vormt van ‘Dikke Pens’,"
Toegestaan onder parodierecht
"de melodie vanwege de bekendheid van ‘Take A Chance On Me’ direct herkenbaar is en een groot publiek wordt bereikt,"
Toegestaan onder parodierecht
"De Kapotte Kachels een commercieel belang hebben bij de exploitatie van het nummer, waaronder het verkrijgen van bekendheid en het genereren van inkomsten uit optredens en exploitatie,"
Toegestaan onder parodierecht
"het nummer niet slechts tijdelijk of incidenteel wordt gebruikt, maar in tijd onbeperkt en wereldwijd beschikbaar wordt gesteld via commerciële streamingdiensten,"
Toegestaan onder parodierecht
"het gebruik leidt tot een blijvende associatie tussen het werk van ABBA en een uiting met een andere inhoud en strekking, waarmee ABBA zich niet wenst te associëren,"
ABBA is geen procespartij
"de vrijheid van meningsuiting van De Kapotte Kachels niet volledig wordt beperkt omdat het nummer wel kan worden uitgevoerd en verspreid in het kader van live optredens,"
Geen idee wat de rechtbank hier mee wil zeggen
"er geen ‘chilling effect’ ontstaat en het bestaan van andere parodieën niks zegt over deze zaak."
Mij lijkt dat niemand nog een zaak over parodierecht durft te starten tegen de muziekindustrie...
Ik vrees dat de uitkomst van te voren vaststond. Dat gevoel had ik ook bij de andere zaken van rechter mr. J.A. Schuman op deze website:
- Gedaagde moet €1.370,- betalen aan ANP voor 2 banale foto's waarvan niet bewezen is dat ANP de rechthebbende is.
- Meer dan € 1.000,- voor gebruik van deze reclame-banner. De fotograaf van de foto van het vrouwelijke model claimde misgelopen inkomsten.
- Tarief fotoAnoniem betalen voor niet-commercieel gebruik van oude archieffoto’s van ANP.
- Belgische gedaagde had zijn eigen logo op een cartoon gezet. De rechtszaak is afgehamerd als stockfotozaak met proceskosten tegen liquidatietarief. Evert Kwok schiet er financieel bij in.
- Beide partijen verliezen ruim € 4.000,-.
Ik googelde de rechter en moest weer even in mijn arm knijpen toen ik dit zag:
Het leek er even op dat hij niet meer in functie was. Navraag op 10 augustus 2026 leert echter:
"Rechtspraak heeft zijn nevenfunctie register aangepast en daarmee alle ID's van de pagina's van rechters omgegooid."
Bij de oude ID's staat bij elke rechter dat die niet meer in functie is.
Wat een shitshow. Wellicht kan de band er een nummer over schrijven op de melodie van Money Money Money... En dan op YouTube zetten.
Het eigen kanaal van De Kapotte Kachels.
Rechtbank Midden-Nederland 29 juli 2026, ECLI:NL:RBMNE:2026:4647
De Kapotte Kachels zijn een carnavalsband en hebben het nummer ‘Dikke Pens (Clap Your Pens)’ gemaakt en op Spotify gezet. Universal heeft namens ABBA het nummer offline laten halen van platforms zoals Spotify. Universal stelt dat de muziek van het nummer ‘Dikke Pens’ te veel lijkt op de hit ‘Take A Chance On Me’ van ABBA en dat daardoor inbreuk wordt gemaakt op hun auteursrecht. De Kapotte Kachels zijn van mening dat het nummer ‘Dikke Pens’ een toegestane parodie is in de zin van artikel 18b Auteurswet. De rechtbank oordeelt dat De Kapotte Kachels ongelijk krijgen.
6 augustus 2026 gepubliceerd