14 januari 2026

De val van Epke Zonderland

ECLI:NL:RBGEL:2026:178
Rechtbank Arnhem
Gemachtigde eiser ALGEMEEN NEDERLANDS PERSBUREAU: Rosmalen Gerechtsdeurwaarders BV
Gemachtigde gedaagde: ir. M. Bakx
Rechter: mr. W. van der Boon

Een van de vele rechtszaken waar ANP schadevergoeding vordert voor een vermeende inbreuk op het auteursrecht van een freelancer.

Ik (Martine Bakx) treed op als gemachtigde en het is gelukt om deze uitspraak te krijgen:
“5.3. verklaart voor recht dat [gedaagde in conv] geen inbreuk heeft gemaakt op het auteursrecht van ANP”
Helaas voor alle makers (inclusief ikzelf) omdat de foto de werktoets niet doorstond en dus niet, zoals ik hoopte, omdat mijn cliënte het auteursrecht van de maker schond – en dus niet dat van ANP. Dat is ook jammer voor onschuldige slachtoffers van fototrollen. Of een foto een werk is, is namelijk geen exacte wetenschap en daar kun je eindeloos over bakkeleien. Of een fototrol het auteursrecht bezit is makkelijk en zonder enige discussie vast te stellen.

Niet in geschil was of mijn cliënte de foto, zonder toestemming van de rechthebbende en met een winstoogmerk, publiceerde op haar website. Wél betwistte ik onder andere:
  • Dat mijn cliënte redelijkerwijs kon weten dat er nog een vergoeding betaald moest worden (de foto stond op meerdere plekken online, zonder naams- en copyrightvermelding).
  • De hoogte van het gevorderde licentietarief.
  • Dat ANP rechthebbende is dan wel de fotograaf middellijk vertegenwoordigt.
  • Dat de foto uniek is.

Uit het vonnis:

"2.1. ANP heeft auteursrecht op diverse foto’s."
Een algemene constatering, maar zo begon serieus de dagvaarding. Kennelijk weet ANP inmiddels dat ze zonder bewijs niet moet beweren dat ze de rechthebbende is van de foto in het geschil. Dat ze van andere foto's wel het auteursrecht bezit doet niet ter zake.

"4.3. ANP heeft als bijlage bij de dagvaarding een licentieovereenkomst gevoegd tussen (een rechtsvoorganger van) ANP en [naam 1] . In artikel 8 van deze overeenkomst zijn ANP en [naam 1] , in tegenstelling tot wat [gedaagde in conv] betoogd heeft, overeengekomen dat ANP bevoegd is om in deze procedure zelfstandig op te treden. Krachtens het bepaalde in artikel 8 lid 3 van deze overeenkomst heeft ANP namelijk het recht om zelfstandig een schadevergoeding en/of winstafdracht te vorderen. ANP is derhalve bevoegd."
Bevoegd om zelfstandig op te treden was niet wat ik betwistte. Kennelijk heb ik niet in het juiste vakjargon gesteld dat ik middellijke vertegenwoordiging bedoel. Dat is een ingewikkelde discussie. Daar studeren zelfs mensen op af. Dus ik ga het hier maar niet proberen uit te leggen.

"4.5. De kantonrechter is van oordeel dat ANP haar stelling, dat de foto Auteursrechtelijk beschermd is, onvoldoende heeft geconcretiseerd. Zij heeft volstaan met het in het geding brengen van onder meer de foto, de correspondentie en de licentieovereenkomst. Voor de kantonrechter staat het, mede gelet op de overgelegde producties, en dan met name de overgelegde foto’s, niet vast dat [gedaagde in conv] een bedrag van € 500,00 verschuldigd is. Daarbij neemt de kantonrechter in overweging dat ANP wel gesteld heeft dat de foto auteursrechtelijk beschermd is, maar zij heeft nagelaten om (nader) te onderbouwen hoe de foto eruitziet, hoe de fotograaf tot die foto is gekomen en heeft verzuimd de hiervoor onder r.ov. 4.4 weergegeven criteria toe te passen op de hier in het geding zijnde foto. Dat had, mede gelet op het gemotiveerde verweer van [gedaagde in conv] , wel van haar verwacht mogen worden. Dit klemt te meer daar door [gedaagde in conv] andere soortgelijke foto’s van de val van [naam 2] zijn overlegd."
Bij aanvang betoogde ik dat de foto geen intellectuele schepping was omdat de fotograaf geen tijd kan hebben gehad om creatieve keuzes te maken en dat een ieder op die plek, op dat tijdstip en met die apparatuur een soortgelijke foto gemaakt zou hebben. Daarop reageerde ANP dat het wél een werk was omdat de foto uniek was. Aanleiding voor mij andere foto’s van de val, van andere fotografen, erbij te zoeken. Ik vond er notabene twee in de beeldbank van ANP.

"4.10 (…) een verklaring voor recht dat ANP ‘wappert’ met auteursrecht is te onbepaald om te kunnen worden toegewezen."
De juridische betekenis van wapperen met rechten is je beroepen op een recht dat je niet hebt. In mijn verzoek stond 'wappert met het auteursrecht van de fotograaf'. De rechter heeft echter beslist dat er geen auteursrecht op de foto rust. Met die wetenschap wapperde ANP dus niet met het auteursrecht van de fotograaf.

"4.12. In geschil is het antwoord op de vraag of ANP jegens [gedaagde in conv] onrechtmatig heeft gehandeld, bestaande uit de dreiging van een rechtszaak die al 2,5 jaar boven het hoofd van [gedaagde in conv] hangt."
Geen schadevergoeding voor mijn cliënte omdat ANP niet onrechtmatig handelde. Ik daarentegen ben van mening dat het dreigen met een rechtszaak, het beweren dat je auteursrechthebbende bent en buitengerechtelijk weigeren om daar bewijs van te overleggen, bestraft zou moeten worden. Maar ja, daarvoor moet je naar de strafrechter, dat is een ander traject.

De vordering van ANP wordt afgewezen en ANP moet in totaal € 2.497,25 aan proceskosten aan mijn cliënte betalen.


Rechtbank Gelderland 14 januari 2026, ECLI:NL:RBGEL:2026:178
artikel 1 en 10 Auteurswet, artikel 1019h Rv

22 januari 2026 gepubliceerd